الشيخ محمد هادي معرفة (مترجم: ايروانى)

407

التفسير الأثرى الجامع (تفسير اثرى جامع) (فارسى)

قرّاء در اين آيه اختلاف نظر دارند . [ 1 / 121 ] از ابن كثير ، سين و صاد و صدايى شبيه زاء و صاد روايت شده است . اصمعى نيز از وى « زراط » روايت كرده است . ديگران با صاد قرائت كرده‌اند ، ليك حمزه آن را بين صاد و زاء تلفظ مىكرد . ابو على فارسى گويد : « به گمانم ، اصمعى قرائت با زاء ( زراط ) را از ابو عمرو ضبط نكرده است ؛ زيرا اصمعى نحوى نبوده و دوست ندارم قرائت ، بر اين لغت حمل شود . « 1 » تصور مىكنم كه وى از ابو عمرو ، تلفظ [ صاد را ] مشابه زاء شنيده و آن گاه آن را زاء پنداشته است . » ابن سرّاج گويد : « من صاد را بر مىگزينم ؛ زيرا بر زبان ، سبك‌تر مىآيد ؛ چرا كه صاد هم‌چون طاء ، اطباق دارد و در نتيجه به هم نزديك‌اند و به گوش ، خوش مىنشينند ، ولى سين حرفى مهموس است و از طاء دور تر مىباشد . نيز به دليل اين كه صاد ، قرائت بيشتر قرّاء است . » « 2 » دليل ديگر برترىِ اين قرائت آن است كه از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به ثبت رسيده و همان قرائت حفص است كه مستند به امام اميرمؤمنان عليه السلام مىباشد . ابو حيّان گويد : « مصحف امام ، با صاد نوشته شد . » « 3 » * * * [ 1 / 122 ] عياشى با سند خود به محمد بن على حلبى از امام صادق عليه السلام چنين روايت كرده است : « من پشت سر امام صادق عليه السلام نماز مىگزاردم و در مواردى بىشمار ، شنيدم كه حضرت چنين قرائت مىكرد : " اهدنا صراط المستقيم " » « 4 » ؛ يعنى

--> ( 1 ) . عرب گويد : صَقْر و سَقْر . طايفهء كلب گويند : زَقْر با مشابهتى [ به صاد ] . ( 2 ) . الحجّة فى القراءات ، ج 1 ، ص 49 و 50 . ( 3 ) . البحر المحيط ، ج 1 ، ص 25 . ( 4 ) . عياشى ، ج 1 ، ص 24 . در نسخه‌هاى چاپى ، همراه با لام تعريف آمده است . هم‌چنين كسانى كه از وى نقل‌كرده‌اند ، بدون لام آورده‌اند ، ليك در اين صورت ، چنين قرائتى ويژگى خاصى نداشت ؛ بنابراين نسخهء صحيح ، به صورت مضاف و بدون لام است ؛ آن سان كه شيخ ابو الحسن شعرانى در حاشيهء مجمع البيان ( ج 1 ، ص 31 ) آورده است . هم‌چنين ابن عطيّه گويد : امام جعفر بن محمد صادق عليه السلام " اهدنا صراط المستقيم " به صورت مضاف قرائت كرد . » ( المحرّر الوجيز ، ج 1 ، ص 74 ) .